کرمانشاهی
12-06-2009, 08:21 PM
http://www.iranbeton.com/DIR/beton_pic/picz/105.jpg
(http://iranlarze.com/seismology/whats-earthquake/%DA%86%D8%A7%D9%BE.html) (http://iranlarze.com/pdf/seismology/whats-earthquake.pdf)
لرزش ناگھانی پوسته ھای جامد زمین ، زلزله یا زمین لرزه نامیده میشود. دلیل اصلی وقوع زلزله را میتوان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگھا و طبقات درونی زمین بیان نمود.
لرزش ناگھانی پوستهھای جامد زمین ، زلزله یا زمین لرزه نامیده میشود. دلیل اصلی وقوع زلزله را میتوان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگھا و طبقات درونی زمین بیان نمود. این فشار به حدی است که در سنگ گسستگی بوجود میآید و دو قطعه سنگ در امتداد سطح شکستگی نسبت به یکدیگر حرکت میکنند. به سطح شکستگی که توأم با جابجایی است، گسل گفته میشود. وقتی که سنگ شکسته میشود، مقدار انرژی که در زمان طولانی در برابر شکستگی حالتھای مختلفی را برای آزادسازی انرژی نھفته شده بوجود می آورد.
بطوری که در ابتدا فشار و نیروھای درونی ممکن است باعث ایجاد یکسری لرزهھای خفیف و کوچک در سنگھا شود که پیش لرزه نامیده میشود. بعد از اینکه فشار درونی بر مقاومت سنگھا غلبه کرد انرژی نھفته آزاد میگردد و زمین لرزه اصلی رخ میدھد، البته نباید از اثر لرزشھای کوچکی که بعد از زمین لرزه اصلی نیز اتفاق میافتد و به نام پس لرزه معروف ھستند، چشم پوشی کرد. لرزه ، پیش لرزه ، لرزه اصلی و پس لرزه مجموعا یک زمین لرزه را نشان میدھند.
باید توجه داشت که تمام زلزله ھا با پیش لرزه ھا ھمراه نیست و ھمچنین پیش لرزه را نمیتوان مقدمه وقوع یک زلزله بزرگ دانست، زیرا در بسیاری از موارد یک زلزله مخرب خود یک پیش لرزه فوق العاده مخربی بوده است که در تعقیب آن اتفاق افتاده است. ھمچنین در بسیاری از زمین لرزهھا زلزله اصلی بدون ھیچ لرزه قبلی و یکباره اتفاق میافتند، زلزله ھایی ھم در اثر عوامل دیگر مثل ریزشھا (مثلا ریزش سقف بخارھای آھکی و زمین لغزشھا) و یا در بعضی موارد فعالیتھای آتشفشانی نیز بوجود میآید که مقدار و شدت آنھا کمتر است.
چرا زلزله بوجود می آید؟
به درستی مشخص نیست که چرا زلزله بوجود میآید، اما ھمانطور که قبلا اشاره شد تجمع انر ژی در درون زمین از یک طرف و افزایش نیروی زیاد در درون زمین و عدم تحکمل طبقات زمین برای نگھداری این انرژی از طرف دیگر موجب شکسته شدن زمین در بعضی نقاط آن شده و انرژی از محل آن آزاد می شود.
این شکستگی که اکثرا با جابجایی زمین اتفاق میافتد باعث خطرات و ایجاد لرزش زمین میشود که به آن زلزله گفته میشود.
اما این انرژی از کجا می آید؟ برخی معتقدند که زمین از ورقه ھایی تشکیل شده است که این ورقه ھا با صفحاتی که در کنار ھم قرار دارند به یکدیگر فشار وارد کرده و باعث میشوند که ورقهھایی که دارای وزن کمتری ھستند به داخل زمین فرو روند این پدیده در اصطلاح علمی فرو رانش صفحات گفته میشود.
ھمچنین ممکن است که ورقهھا در کنار یکدیگر به ھم فشرده شوند. در اثر فرو را نش و پایین رفتن صفحه به درون زمین و به دلیل افزایش فشار و دمای طبقات درونی ، ورقه شروع به گرم شدن و ذوب شدن میکند و مواد مذاب حاصله سبک شده و مجددا به سمت بالا حرکت کرده و فشاری را به طبقات مجاور وارد میکند.
ترکیب این نیروھا در درون زمین باعث ایجاد یک حالت عدم تعادل انرژی میشود، این وضعیت تا زمانی که طبقات فوقانی و سطحی زمین تحمل مقاومت در برابر آن را داشته باشند حفظ میگردد. اما زمانی که سنگھا دیگر تحمل این فشارھا را نداشته باشند، انرژی به یکباره آزاد میگردد و زلزله بوجود میآید. البته این بدان مفھوم نیست که تمامی زلزلهھا بدین طریق ایجاد میشوند، بلکه میتوان گفت بخش اصلی زمین لرزهھا ، با این فرضیه قابل توجیه است.
رابطه گسل با زلزله
رابطه گسل - زلزله دو طرفه میباشد. یعنی وجود گسلھای فراوان در یک منطقه سبب بروز زلزله میگردد. این زلزله به نوبه خود سبب ایجاد گسل جدیدی گردیده و نتیجتا تعداد شکستگیھا زیادتر شده و به این ترتیب قابلیت لزره خیزی منطقه افزایش مییابد.
نحوه آزاد شدن انرژی زلزله
ممکن است یک زلزله به ھمراه خود پیش لرزه و پس لرزهھایی داشته باشد، که این دو قبل و بعد از زلزله اصلی ممکن است وقوع یابند، به عبارتی دیگر این موضوع به نحوه آزاد شدن انرژی زلزله بستگی دارد. بطوری که انرژی زلزله بصورتھای زیر آزاد میگردند:
پیش لرزه
گاھی اوقات از بروز زلزله اصلی ، یکسری زلزله ھایی با بزرگی کمتر از زلزله اصلی به وقوع میپیوندند که معمولا فراوانی آنھا با نزدیک شدن به زمان وقوع لرزش اصلی ، افزایش می یابد
لرزش اصلی
ھمان زلزله اصلی بوده که بواسطه آن اکثر انرژی ذخیره شده در سنگھا یکباره آزاد میگردد و چنانچه دادهھای مربوط به یک زلزله بزرگ غیر دستگاھی باشد مھلرزه نامیده میشود.
http://geot.civil.metro-u.ac.jp/archives/eq/94sanriku/m/102.jpg
(http://iranlarze.com/seismology/whats-earthquake/%DA%86%D8%A7%D9%BE.html) (http://iranlarze.com/pdf/seismology/whats-earthquake.pdf)
لرزش ناگھانی پوسته ھای جامد زمین ، زلزله یا زمین لرزه نامیده میشود. دلیل اصلی وقوع زلزله را میتوان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگھا و طبقات درونی زمین بیان نمود.
لرزش ناگھانی پوستهھای جامد زمین ، زلزله یا زمین لرزه نامیده میشود. دلیل اصلی وقوع زلزله را میتوان افزایش فشار بیش از حد داخل سنگھا و طبقات درونی زمین بیان نمود. این فشار به حدی است که در سنگ گسستگی بوجود میآید و دو قطعه سنگ در امتداد سطح شکستگی نسبت به یکدیگر حرکت میکنند. به سطح شکستگی که توأم با جابجایی است، گسل گفته میشود. وقتی که سنگ شکسته میشود، مقدار انرژی که در زمان طولانی در برابر شکستگی حالتھای مختلفی را برای آزادسازی انرژی نھفته شده بوجود می آورد.
بطوری که در ابتدا فشار و نیروھای درونی ممکن است باعث ایجاد یکسری لرزهھای خفیف و کوچک در سنگھا شود که پیش لرزه نامیده میشود. بعد از اینکه فشار درونی بر مقاومت سنگھا غلبه کرد انرژی نھفته آزاد میگردد و زمین لرزه اصلی رخ میدھد، البته نباید از اثر لرزشھای کوچکی که بعد از زمین لرزه اصلی نیز اتفاق میافتد و به نام پس لرزه معروف ھستند، چشم پوشی کرد. لرزه ، پیش لرزه ، لرزه اصلی و پس لرزه مجموعا یک زمین لرزه را نشان میدھند.
باید توجه داشت که تمام زلزله ھا با پیش لرزه ھا ھمراه نیست و ھمچنین پیش لرزه را نمیتوان مقدمه وقوع یک زلزله بزرگ دانست، زیرا در بسیاری از موارد یک زلزله مخرب خود یک پیش لرزه فوق العاده مخربی بوده است که در تعقیب آن اتفاق افتاده است. ھمچنین در بسیاری از زمین لرزهھا زلزله اصلی بدون ھیچ لرزه قبلی و یکباره اتفاق میافتند، زلزله ھایی ھم در اثر عوامل دیگر مثل ریزشھا (مثلا ریزش سقف بخارھای آھکی و زمین لغزشھا) و یا در بعضی موارد فعالیتھای آتشفشانی نیز بوجود میآید که مقدار و شدت آنھا کمتر است.
چرا زلزله بوجود می آید؟
به درستی مشخص نیست که چرا زلزله بوجود میآید، اما ھمانطور که قبلا اشاره شد تجمع انر ژی در درون زمین از یک طرف و افزایش نیروی زیاد در درون زمین و عدم تحکمل طبقات زمین برای نگھداری این انرژی از طرف دیگر موجب شکسته شدن زمین در بعضی نقاط آن شده و انرژی از محل آن آزاد می شود.
این شکستگی که اکثرا با جابجایی زمین اتفاق میافتد باعث خطرات و ایجاد لرزش زمین میشود که به آن زلزله گفته میشود.
اما این انرژی از کجا می آید؟ برخی معتقدند که زمین از ورقه ھایی تشکیل شده است که این ورقه ھا با صفحاتی که در کنار ھم قرار دارند به یکدیگر فشار وارد کرده و باعث میشوند که ورقهھایی که دارای وزن کمتری ھستند به داخل زمین فرو روند این پدیده در اصطلاح علمی فرو رانش صفحات گفته میشود.
ھمچنین ممکن است که ورقهھا در کنار یکدیگر به ھم فشرده شوند. در اثر فرو را نش و پایین رفتن صفحه به درون زمین و به دلیل افزایش فشار و دمای طبقات درونی ، ورقه شروع به گرم شدن و ذوب شدن میکند و مواد مذاب حاصله سبک شده و مجددا به سمت بالا حرکت کرده و فشاری را به طبقات مجاور وارد میکند.
ترکیب این نیروھا در درون زمین باعث ایجاد یک حالت عدم تعادل انرژی میشود، این وضعیت تا زمانی که طبقات فوقانی و سطحی زمین تحمل مقاومت در برابر آن را داشته باشند حفظ میگردد. اما زمانی که سنگھا دیگر تحمل این فشارھا را نداشته باشند، انرژی به یکباره آزاد میگردد و زلزله بوجود میآید. البته این بدان مفھوم نیست که تمامی زلزلهھا بدین طریق ایجاد میشوند، بلکه میتوان گفت بخش اصلی زمین لرزهھا ، با این فرضیه قابل توجیه است.
رابطه گسل با زلزله
رابطه گسل - زلزله دو طرفه میباشد. یعنی وجود گسلھای فراوان در یک منطقه سبب بروز زلزله میگردد. این زلزله به نوبه خود سبب ایجاد گسل جدیدی گردیده و نتیجتا تعداد شکستگیھا زیادتر شده و به این ترتیب قابلیت لزره خیزی منطقه افزایش مییابد.
نحوه آزاد شدن انرژی زلزله
ممکن است یک زلزله به ھمراه خود پیش لرزه و پس لرزهھایی داشته باشد، که این دو قبل و بعد از زلزله اصلی ممکن است وقوع یابند، به عبارتی دیگر این موضوع به نحوه آزاد شدن انرژی زلزله بستگی دارد. بطوری که انرژی زلزله بصورتھای زیر آزاد میگردند:
پیش لرزه
گاھی اوقات از بروز زلزله اصلی ، یکسری زلزله ھایی با بزرگی کمتر از زلزله اصلی به وقوع میپیوندند که معمولا فراوانی آنھا با نزدیک شدن به زمان وقوع لرزش اصلی ، افزایش می یابد
لرزش اصلی
ھمان زلزله اصلی بوده که بواسطه آن اکثر انرژی ذخیره شده در سنگھا یکباره آزاد میگردد و چنانچه دادهھای مربوط به یک زلزله بزرگ غیر دستگاھی باشد مھلرزه نامیده میشود.
http://geot.civil.metro-u.ac.jp/archives/eq/94sanriku/m/102.jpg